Hoofdstuk III.
Inhoud en nut van Henry’s Bijbelcommentaar
In dit derde punt gaan we terug naar de inhoud en het nut (oftewel de bruikbaarheid) van Matthew Henry’s Bijbelcommentaar. Wat nu volgt is een uitbreiding en verdieping van wat in het eerste punt eigenlijk al in een notendop is weergegeven.
Ik wil dat doen met wat drie personen hebben gezegd. ‘Met z’n drieën’ geven ze volgens mij een aardig, elkaar completerend, beeld.
We laten hiervoor eerst aan het woord de al genoemde dr. C.A. Tukker(A);
dan voor het middenstuk uitgebreider dr. H. Bavinck(B);
en als derde de ons wat meer vertrouwde dr. John Piper(C);
Afsluitend met een typering van Matthew Henry zelf (D).
Als ‘toegift’ kan ik het niet laten om in twee noten nog drie andere getuigen op te voeren:
in de eerste noot de twee door God zeer gebruikte opwekkingspredikers George Whitefield (spreek uit: Whit-field) en John Wesley... 21) Naast Tukker, Spurgeon en Piper, had niet alleen de bekende en door God bijzonder gebruikte predikant-evangelist George Whitefield, maar ook zijn even bekende collega John Wesley hoge achting en diepe waardering voor Henry’s commentaar.
En het kan niet anders of het met hoofd en hart bestuderen van de Bijbel met toelichting van Henry heeft én hun leven én hun prediking diepgaand beïnvloed.
‘k Licht de ‘arminiaans’ getinte Wesley (boven zijn al genoeg ‘calvinistisch’ georiënteerde personen aan bod gekomen ) er even uit.
Eerder had hij al verklarende aantekeningen op het het NT uitgegeven en werd er nu toe gedrongen, datzelfde te doen voor het OT.
In verband met deze ‘mega-klus’ en tijdgebrek, besloot hij voor dat doel echter de commentaar van Henry te gebruiken, namelijk er een verkorte editie van te publiceren: ‘John Wesley’s Notes on (…) the Old Testament’.
Wesley, en daar gaat het mij nu om, schreef in zijn ‘Preface’, Edinburg, April 25, 1765, over Henry (die hij overigens vreemd genoeg Mark Henry noemt) het volgende: ‘He is allowed by all competent Judges, to have been a person of strong understanding, of various learning, of solid piety, and much experience in the ways of God. And his exposition is generally clear and intelligible, the thoughts being expressed in plain words: It is also found, agreeable to the tenor of scripture, and to the analogy of faith. It is frequently full, giving a sufficient explication of the passages which require explaining. It is in many parts deep, penetrating farther into the inspired writings than most other comments do. It does not entertain us with vain speculations, but is practical throughout: and usually spiritual too teaching us how to worship God, not in form only, but in spirit and in truth’. ten tijde van de Great Awakening in Engeland en Amerika;
en in de tweede noot de door mij zeer gewaardeerde predikant P. den Ouden...
22) Uit een artikel (interview) RD door Jan van ‘t Hul, 27 januari 2020; gewijzigd op 26 oktober 2023:
Tijdens zijn studietijd keek de Hersteld-Hervormde ds. P. den Ouden niet naar Henry om. ‘Ik was het arrogante studentje (…). Pas later ben ik hem weer gaan waarderen en lezen’.
Hoe zou u deze Bijbelverklaring typeren?
‘Henry wil de mensen dienen en opbouwen in het geloof. Wie in het geestelijke leven gesticht wil worden, die leze Henry. (…) De toon waarop hij schrijft, is meestal blijmoedig en hoopvol. Je zou hem een optimist onder de puriteinen kunnen noemen.’
Als voorbeeld wijst Den Ouden de uitleg van Spreuken 3:17 aan:
‘Henry zegt hier dat er overvloedig genot en voldoening te vinden is in ware vroomheid. Ik citeer:
“Al de genietingen en vermaken der zinnen zijn niet te vergelijken bij het genot dat Godvruchtige zielen smaken in gemeenschapsoefening met God en in goeddoen.”
Let op die laatste woorden. Dit is ’m ten voeten uit. Hij prijst de dienst des Heeren aan als een dienst waarin genot te vinden is. Hij zegt eigenlijk: Wil je plezierig leven? Dien dan God, de Heere. Er is geen beter leven dan dat.’
Wat is het dat Henry zo tijdloos maakt?‘
Hij is heel toegankelijk. Niemand hoeft er moeite voor te doen om zijn verklaring te begrijpen. Hij blijft ook dicht bij de Schrift. Het was niet zijn doel om dogmatiek te bedrijven, evenmin om een bijdrage te leveren aan de theologische wetenschap. Wat hij met zijn levenswerk bedoelde, was niet meer dan een bijdrage te leveren aan het geestelijk welzijn van de lezer, om mensen te helpen handen en voeten te geven aan hun geestelijk leven en toe te rusten voor de praktijk van het christendom. Je moet Henry mediterend lezen, traag lezen. In onze tijd scrollen en googelen we er op los, maar als je Henry leest, moet je daar de tijd voor nemen.’
Hoe waardeert u de verkorte tweedelige uitgave van dr. C. A. Tukker uit de jaren negentig?
‘Ik begrijp goed waarom Tukker dat deed, want Henry kan best wijdlopig en uitgebreid zijn. Dat was kenmerkend voor die tijd, maar wij zeggen nu dat het best een stuk bondiger kan. Maar in die tweedelige uitgave mis je weer de mooie zinnen, de quotes die mij inspireren. Dat is toch jammer.’
(al was het alleen al om zijn onvergetelijke boeken ‘Liefde en trouw bij de puriteinen’ en ‘Luther op de Wartburg – Brieven in ballingschap’...
23) Het eerst genoemde boek gaat de predikant-schrijver in op het gegeven dat de puriteinen in het kader van hun verlangen naar een ‘puur’ leven met en voor God, ook grondig hebben nagedacht over het huwelijk.
Zoals verwacht kan worden geven de geestelijk-praktische puriteinen tevens aanwijzingen hoe de Bijbelse principes concreet kunnen worden gemaakt.
In het tweede boek geeft de predikant niet alleen tientallen vertaalde brieven uit Luthers periode van ‘ballingschap’ op de Wartburg, brieven die Luther en zijn geloofsleven en zijn aanvechtingen zo dichtbij brengen, maar ook verbindende en toelichtende teksten. Beide alleszins de moeite van lezen waard! ).
dr. C.A. Tukker
We beginnen dus met dr. Tukker. Hij geeft vier dingen puntsgewijs door. Als eerste: Henry’s werk is een gereformeerde (gereformeerd hier in de zin van onversneden reformatorisch) commentaar.
Tukker vervolgt: het is praktisch (in de zin van geestelijk-praktisch dus) en stichtend van aard.
Het devotionele karakter gaat niet ten koste van de wetenschappelijke kwaliteit, in aanmerking nemend de tijd waarin hij leefde.
Het werk is voor een breder publiek bestemd dan theologen, want eenvoudig en toegankelijk.
dr. H. Bavinck
Als tweede richten we onze blik op prof.dr. H. Bavinck, die eigenlijk met een uitwerking komt van de punten van Tukker (anachronistisch gesproken natuurlijk ). Ik put opnieuw uit Bavincks uitvoerige, maar zeer instructieve en constructieve, ‘Voorrede’ (soms door mij wat vrij weergegeven).
En ja dan kunnen we met Bavinck zeggen dat er zonder twijfel verklaringen van de Heilige Schrift zijn die wetenschappelijker zijn dan die van Henry, ook die exegetisch meer aan de weg timmeren. Henry mist alle vertoon van geleerdheid. Het is hem te doen om de Schrift te doen verstaan die nuttig is tot lering en weerlegging, tot onderwijzing en verbetering. Henry ging er van uit, dat al wat te voren geschreven is, tot onze lering werd geschreven, opdat wij door lijdzaamheid en vertroosting der Schriften hoop hebben zouden. Hij liet, in overeenstemming met de bedoeling van de Schrift zelf, zijne verklaring daartoe strekken, opdat de mens Gods volmaakt zij, tot alle goed werk volmaakt toegerust. Bavinck gebruikt hier zinsneden uit 2Timotheüs 3 en Romeinen 15.
Zó werd (gaat Bavinck verder) de Schrift door Henry opgevat en verklaard. De eigenlijke uitlegging ontbreekt niet. Kort, eenvoudig en menigmaal met treffende juistheid wordt de zin (betekenis) aangegeven en het verband toegelicht. De verklaring is uitleggend, verklarend, maar toch vooral geestelijk-praktisch. Nooit maakt hij jacht op allerlei vreemde en ongewone verklaringen, hij zoekt geen ijdele nieuwsgierigheid te bevredigen.
Bavinck voegt toe dat bij het proeven van Henry’s verklaring je op bijna iedere bladzijde bewijzen vindt van de geest en de kennis van de schrijver. Zij boeit, zonder met opzet onze aandacht te vragen. Zij bekoort door de rijkdom van beelden, door de frisheid en natuurlijkheid van stijl, door de levendigheid en opgewektheid van toon, door de duidelijkheid van voorstelling, door de overvloed van practicale opmerkingen en toepasselijke, stichtelijke overdenkingen.
Al met al is het volgens Bavinck dan ook geen wonder dat de verklaring veel ingang vond, herhaalde malen herdrukt werd en onder de populaire (Bavinck zal bedoelen: toegankelijk voor de denker en de doener) Bijbelverklaringen steeds een ereplaats zal blijven innemen. Henry’s verklaring is geprezen door mannen als William Tong, Dr. Isaac Watts, Dr. Philip Doddridge, George Whitefield, Dr. Adam Clarke, Robert Hall, Dr. Thomas Chalmers, Charles H. Spurgeon. Verder hebben christenen van alle kerken in Engeland er hun zegel aan gehecht.
Aansluitend bij het voorgaande is het mooie dat de verklaring van Henry in Bavincks tijd kan worden gevonden (en, door mij aangevuld, in onze 21e eeuw opnieuw zou moeten worden gevonden!) in vele christelijke gezinnen en zowel in de studeerkamer van predikant als op de boekenplank van doorsnee gemeente-lid.
Dat Henry’s Bijbelcommentaar zo wijd verspreid is, kunnen we met Bavinck terecht noemen: ’een zegen, door Gods genade aan Henry’s werk geschonken, die al zijn verwachtingen zeer ver heeft overtroffen’.
dr. John Piper
Dan nu de beurt aan de ons meer bekende dr. John Piper. In de rubriek ‘Ask Pastor John’, episode 1920 – March 31, 2023, zet hij Henry’s Commentaar bovenaan als als hij spreekt over de ‘Best Commentaries on the Whole Bible’.
Hij vertelt in een paar zinnen de geschiedenis ervan en citeert dan Spurgeon, die hij noemt ‘a pastor in London that everybody loves to read, I (Piper dus) love to read anyway’. Piper’s Spurgeon-citaat kun je zo ongeveer vinden in punt I.
Wat voor Piper belangrijker is dan ‘being pithy’ (zie bij Spurgeon boven), is dat Henri trouw is aan de Schriften en de betekenis ervan. Het is een ‘theological, devotional commentary’.
En hij typeert raak als hij zegt dat het teksten probeert te relateren aan de vragen over God en leven. Hij geeft treffend weer: ‘If you use Henry, you have to poke around in the paragraphs in order to find the very words of the verse that you’re working on, to find the gold that’s really there. In the middle of the big picture, the details are hidden away. They’re worth looking for.’...
24) Piper geeft nog twee andere ‘whole-Bible commentaries’ door. Hij noemt als nummer twee (nummer één is Henry dus): ‘Matthew Poole’s (…) commentary on the whole Bible, published in 1685.
Its original title, typical of those old guys, is Annotations Upon the Holy Bible, Wherein the Sacred Text Is Inserted, and Various Readings Annexed, Together with Parallel Scriptures, the More Difficult Terms in Each Verse Are Explained, Seeming Contradictions Reconciled, Questions and Doubts Resolved, and the Whole Text Opened. I love titles that explain everything. Now, that’s probably my most common go-to whole-Bible commentary, believe it or not. So there it is.
Number three is Commentary Critical and Explanatory on the Whole Bible by Robert Jamieson, A.R. Fausset, and David Brown, usually abbreviated to Jamieson, Fausset & Brown. Now, don’t let the word critical in the title — Commentary Critical — put you off. It doesn’t mean negative criticism. It means that among these three commentaries, this one would be the most oriented toward difficult scholarly questions. But even so, it’s quite usable by non-scholars. The authors were three ministers and professors in Britain, writing in the latter part of the 1800s. They wrote, in fact, in the front of their work, these words (I’ll give you a flavor):
It is a humble effort to make Scripture expound itself. May the blessed Lord, who has caused all holy Scripture to be written for our learning, bless this effort and make it an instrument toward the conversion of sinners and the edification of saints, to the glory of his great name and the hastening of his kingdom. Amen.’
Nadat hij ook nog een ‘New Testament Commentary’ heeft genoemd, eindigt John Piper zijn podcast over de ‘Best Commentaries on the Whole Bible’ met een ook niet onbelangrijke slotopmerking: ‘So, there they are — four fallible commentaries recommended by one fallible podcaster. Test all things; hold fast to what is good according to Scripture. And may your love for the Scriptures and your obedience to them grow because of your study.’
Matthew Henry
Hierbij aansluitend wil ik punt III afsluiten met te zeggen dat Matthew Henry ook zelf ontwapend eerlijk en bescheiden (nederig) is over zijn kwaliteiten. We zagen dat al boven in zijn dagboek-notitie op 12 november 1704. ‘k Voeg toe wat we lezen in zijn commentaar als hij bij Ezechiël 40 (Het tempel-visioen) komt.
Hij zegt daar: ‘(…) Here is one continued vision, beginning at this chapter, to the end of the book, which is justly looked upon to be one of the most difficult portions of scripture in all the book of God. (…). But because it is hard to be understood we must not therefore throw it by, but humbly search concerning it, get as far as we can into it and as much as we can out of it.
En hij vervolgt: and, when we despair of satisfaction in every difficulty we meet with, bless God that our salvation does not depend upon it, but that things necessary are plain enough, and wait till God shall reveal even this unto us.’
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door uw Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een website of over verschillende websites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
). Ik put opnieuw uit Bavincks uitvoerige, maar zeer instructieve en constructieve, ‘Voorrede’ (soms door mij wat vrij weergegeven).
